Kalwaria
Zamek Sapiehów

zamek.JPGPoczÄ…tki zamku Sapiehów wiąże siÄ™ Å›ciÅ›le z zaÅ‚ożeniem miasta Kodnia w 1511 roku. JednoczeÅ›nie z pozwoleniem na zaÅ‚ożenie miasta Iwan Sapieha otrzymaÅ‚ zezwolenie na budowÄ™ zamku: „…dopuszczamy w rzeczonych Dobrach KodeÅ„ na miejscu przyzwoitym i upodobanym Zamek obronny wystawić i Miasto zaÅ‚ożyć…”(Kopiariusz Metryki Litewskiej). Po Å›mierci Jana Sapiehy w 1520 roku prace przy budowie zamku prowadziÅ‚ jego syn PaweÅ‚ – wojewoda podlaski.

TwierdzÄ™ tÄ… zgodnie z prawidÅ‚ami sztuki wojennej ulokowano w miejscu już z natury obronnym, przy ujÅ›ciu rzeki KaÅ‚amanki do Bugu. Zatem Bug i KaÅ‚amanka otaczaÅ‚y tÄ… budowlÄ™ ze wszystkich stron. Z trzeciej strony dostÄ™pu do zamku chroniÅ‚o nie istniejÄ…ce już dzisiaj jezioro.

Zamek i miasto stanowiÅ‚y zatem jednolity system obronny, dziÄ™ki któremu kontrolowano żeglugÄ™ na Bugu oraz wiodÄ…ce przez KodeÅ„ szlaki handlowe. Gdy zmarÅ‚ PaweÅ‚ Sapieha, KodeÅ„ odziedziczyÅ‚ jego syn MikoÅ‚aj Sapieha. DokonaÅ‚ przebudowy zamku i wzniósÅ‚ „…paÅ‚ac o trzech piÄ™trach dość wspaniaÅ‚y…”(J. Walicki). W koÅ„cu XVI w. zamek byÅ‚ już okazałą, trójkondygnacyjnÄ… budowlÄ…, w stylu późnego gotyku, godnÄ… siedziby potężnego rodu Sapiehów. Gruntownej przebudowy zamku dokonaÅ‚a księżna Elżbieta z Branickich Sapieżyna, przeznaczajÄ…cego na siedzibÄ™ swojemu synowi Kazimierzowi Nestorowi – ostatniemu dziedzicowi Kodnia. Jednak on nie chciaÅ‚ w nim zamieszkać. Po Å›mierci Elżbiety księżny Sapieżyny w 1800 r. Sapiehowie przenieÅ›li siÄ™ do Krasiczyna a zamek w Kodniu przestaÅ‚ być ich gÅ‚ównÄ… rezydencjÄ…. Zamek niszczaÅ‚ – grabiony i dewastowany. Przez szereg lat zamek staÅ‚ pusty, powszechnie dostÄ™pny. Czas zrobiÅ‚ swoje.

W 1918 roku zespóÅ‚ zamkowy przejęła parafia rzymskokatolicka w Kodniu. Zniwelowano część terenu a na fundamentach arsenaÅ‚u wybudowano oÅ‚tarz polowy. W latach siedemdziesiÄ…tych XX wieku na miejscu zamku zbudowano  ogromnych rozmiarów taras, który sÅ‚uży pielgrzymom podczas kodeÅ„skich odpustów. WnÄ™trze pod tarasem przeznaczono na muzeum.     

W ostatnich latach zaczÄ™to adaptować teren, gdzie mieÅ›ciÅ‚ siÄ™ zespóÅ‚ zamkowy, na potrzeby Kalwarii KodeÅ„skiej
Z zespoÅ‚em zamkowym zwiÄ…zana jest również letnia siedziba Sapiehów zwana PlacencjÄ… zaÅ‚ożona przez PawÅ‚a SapiehÄ™ – ówczesnego prepozyta kodeÅ„skiego – w 1689 r. UmieÅ›ciÅ‚ tam szereg maÅ‚ych domków, zbudowanych na wzór kamedulskich. Jan Fryderyk Sapieha osiedliÅ‚ tam w 1710 roku Jezuitów. W latach siedemdziesiÄ…tych XVIII wieku wzniósÅ‚ tam letniÄ… rezydencjÄ™, w której sam zamieszkaÅ‚. Po oddaniu Kodnia Branickim a potem w rÄ™ce rodu KrasiÅ„skich zamieszkali tam ich rezydenci. Jednak nie dbajÄ…c o niego rezydencja ulegaÅ‚a powolnemu niszczeniu. Zniszczony dworek peÅ‚niÅ‚ wiele różnych funkcji. W latach 90-tych, staraniem Misjonarzy Oblatów, szczególnie o. Karola LipiÅ„skiego OMI odbudowano tÄ… rezydencje letniÄ… Sapiehów i dobudowano nowe boczne skrzydÅ‚o.

Aktualnie znajduje siÄ™ tam Dom Opieki SpoÅ‚ecznej im. Å›w. Brata Alberta.